Ελλάδα- Λιβύη: Το παρασκήνιο των νέων επαφών για τις θαλάσσιες ζώνες και η «σκιά» του τουρκολιβυκού

Ένας χρόνος συμπληρώνεται από την επαναπροσέγγιση με τη Λιβύη και η ελληνική διπλωματία ανεβάζει ταχύτητα επιχειρώντας να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη, σε μια περίοδο κατά την οποία η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και οι μεταναστευτικές πιέσεις βρίσκονται στην κορυφή της διμερούς ατζέντας.

Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής την υφυπουργό Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, θα μεταβεί στις 10 Ιουνίου στην Τρίπολη για τον δεύτερο γύρο των τεχνικών συνομιλιών σχετικά με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.

Η επίσκεψη αποτελεί συνέχεια των επαφών του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη στις 27 Απριλίου, όταν οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης  (ΑΟΖ). Τότε συμφωνήθηκε η ετοιμότητα Ελλάδας και Λιβύης, ως κράτη με αντικείμενες ακτές, να προχωρήσουν τον διάλογο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών παραμένει η βασική προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία επιδιώκει να δώσει λύσεις σε ζητήματα που εκκρεμούν εδώ και πολλά χρόνια.

Ο στόχος της Αθήνας και οι ευαίσθητες ισορροπίες

Το υπουργείο Εξωτερικών καταγράφει με ικανοποίηση την εντατικοποίηση των επαφών με όλες τις πλευρές της Λιβύης, έχοντας αναπτύξει λειτουργικές σχέσεις τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με τις αρχές της Βεγγάζης, με τις επισκέψεις του Γιώργου Γεραπετρίτη και στα δύο κέντρα εξουσίας να θεωρούνται ενδεικτικές της προσπάθειας να διατηρηθούν οι ισορροπίες και να ενισχυθεί η ελληνική παρουσία στη χώρα.

Η Αθήνα επιδιώκει η διαδικασία να εξελιχθεί με τρόπο που θα εδράζεται αποκλειστικά στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, χωρίς να νομιμοποιεί, έμμεσα ή άμεσα, το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Στην κατεύθυνση αυτή, διπλωματικές πηγές σημειώνουν με νόημα πως υπάρχει ο ενδεδειγμένος τρόπος, υπογραμμίζοντας πως η Αθήνα έχει φροντίσει να διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας όχι μόνο με την μεταβατική κυβέρνηση της Τρίπολης αλλά και με την πλευρά του Στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, η οποία φέρεται να είναι ενήμερη για την πορεία των επαφών και των συζητήσεων, όπως αντίστοιχα ενήμερη είναι και η Τρίπολη για τις ελληνικές κινήσεις στην ανατολική Λιβύη.

Στην παρούσα φάση αυτό το οποίο θεωρείται ιδιαιτέρως κρίσιμο είναι να υπάρχει διαφάνεια και ενημέρωση προς όλες τις πλευρές του λιβυκού πολιτικού σκηνικού, ώστε να αποφευχθούν παρερμηνείες και να ενισχυθούν οι προοπτικές μιας μελλοντικής βιώσιμης και κοινά αποδεκτής τεχνικής συμφωνίας.

Βάση για την επανεκκίνηση του διαλόγου φέρεται να αποτελούν οι διερευνητικές συνομιλίες μεταξύ Αθήνας και Τρίπολης που είχαν πραγματοποιηθεί έως το 2010, πριν από τις δραματικές πολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν στη βορειοαφρικανική χώρα μετά την πτώση του καθεστώτος Καντάφι. Εκείνες οι επαφές, αν και δεν οδήγησαν σε τελική συμφωνία, είχαν καταγράψει σημαντική πρόοδο σε διπλωματικό και τεχνικό επίπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη για την πορεία των συνομιλιών, αποφεύγοντας τις βιαστικές εκτιμήσεις. «Πηγαίνουμε βήμα βήμα» όπως σημειώνουν Έλληνες διπλωμάτες, αναμένοντας τα συμπεράσματα που θα εξαχθούν μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης της ερχόμενης Τετάρτης.

Υπενθυμίζεται ότι η κήρυξη της εκκίνησης των τεχνικών συνομιλιών από τον Γιώργο Γεραπετρίτη και τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών της μεταβατικής κυβέρνησης, Al Taher Salem Al Baour, καθώς και η πρώτη συνάντηση των τεχνικών επιτροπών είχαν πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, τον  περασμένο Σεπτέμβριο.